Ieder mens heeft behoefte aan wederkerig contact. Het geeft een gevoel van ‘erbij horen’. Bij kwetsbare doelgroepen zoals ouderen, bij wie vaak ook sprake is van apathie, lukt dit steeds moeizamer. De Veder Contactmethode (VCM) is een interactieve manier om contact te maken waarbij blokkades zoals gevoelloosheid (apathie) of geheugenproblematiek (informatieverwerking) worden doorbroken.
De VCM nodigt ouderen met geheugenproblemen. Dit is niet alleen prettig voor deze ouderen zelf, maar ook voor de mensen om hen heen zoals familieleden, vrijwilligers en mantelzorgers. Het toepassen van de elementen wordt ook wel ‘vederen’ genoemd. De alledaagse zwaarte wordt lichter gemaakt.
Met de VCM wordt welbewust het langetermijngeheugen van ouderen aangesproken omdat dat nog het langst intact is. Reminisceren – het ophalen van herinneringen – speelt hierbij een belangrijke rol. Dankzij herkenbare, positieve herinneringen wordt de doelgroep aangesproken op de identiteit en het gevoel van zelfvertrouwen neemt toe.
Uniek aan de VCM is de combinatie van positieve effecten van het reminisceren met theatrale elementen, poëzie en muziek. Door het toepassen van de VCM kan men weer worden geraakt. Dit levert een belangrijke bijdrage aan welbevinden en het rond kunnen maken van de cirkel van de laatste levensfase.
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de VCM tevens een positief effect heeft op de zorgrelatie en het onderlinge contact tussen bewoners.
De VCM kan op verschillende manieren worden toegepast. Bijvoorbeeld door het geven van een huiskamervoorstelling. We spreken dan over de VCM als activiteit.
Daarnaast zijn vrijwel alle afzonderlijke elementen van de VCM goed te gebruiken tijdens alledaagse zorgmomenten in de 24-uurszorg. Voorbeelden van deze elementen zijn: het maken van een-op-een contact tijdens de begroeting of afscheid, afstemming op de belevingswereld van de ouderen door samen te zingen, het voordragen van gedichten en versjes. Intonatie en acte de présence spelen hierin een belangrijke rol.
De VCM is ook toepasbaar voor andere doelgroepen, bijvoorbeeld voor mensen met een verstandelijke beperking, een psychiatrische achtergrond of bij niet aangeboren hersen letsel.
Bekijk via onderstaande links het beeldmateriaal van de Veder Contactmethode
- 2025 Compilatie middagconferentie ‘Na de schok en de kunst tot verbinden’ op 1 november 2025
- 2020 De Veder Contactmethode door Ouderen voor Ouderen
- 2018 De Veder Contactmethode als erkende interventie
- 2018 In muziek raak ik je aan
- 2017 De Veder Contactmethode uitgevoerd door jongeren
- 2016 Het effect van de Veder Contactmethode (korte versie)
- 2016 Het effect van de Veder Contactmethode (lange versie)
- 2009 De Veder Contactmethode als activiteit – TV uitzending Netwerk
Beeldmateriaal naar aanleiding van moord op Theo van Gogh 2005:
Artikelen
- 2021 Onderzoek_naar_gebruik_van_theater_in_de_zorg__interview_Maria_Westra_-_Linde_Schumacher.pdf
- 2020 Handboek_bijlage_C-_ontwikkelingen_na_2015.pdf
- 2019 CultuurkrantNL_Kunst_en_gezondheid-_december_2019.pdf
- 2017 Vilans_Eindoordeel_Vedermethode_voor_acteurs.pdf
- 2015 Veder_Magazine-_10_jaar_wederkerig_contact.pdf
Wetenschappelijke publicaties
- Onderzoeksrapport ‘Evaluatie van de Veder Methode; theater als contactmethode in de psychogeriatrische zorg'(PDF). – M. van Haeften- van Dijk, Prof. Dr. R.M. Dröes
- Samenvatting onderzoeksrapport ‘Evaluatie van de Veder Methode; theater als contactmethode in de psychogeriatrische zorg’ (PDF).- M. van Haeften- van Dijk, Prof. Dr. R.M. Dröes
- Proefschrift P. Boersma
- Proefschrift P. Boersma (samenvatting NL)
- Over ouderen en de heilzame werking van poëzie- A. Marcoen
- “Does theatre improve the quality of life of people with dementia?”- International Psychogeriatrics
- Évaluation de la Méthode Veder: la théâtre comme méthode de communication dans les soins psycho-gériatriques- La Revue Francophone de Gériatrie et de Gérontologie
- Juryrapport P. Boersma
- Lieke de Kock Denkbeeld artikel
- Petra Boersma Denkbeeld artikel
Effecten van het 1e onderzoek op de Veder Contactmethode als activiteit
De methode levert een bijdrage aan het gedrag en de stemming zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Ook voor verzorgenden heeft de methode voordelen: het toepassen geeft plezier en de wederkerigheid in het contact bevordert de arbeidssatisfactie.
Prof. Dr. R.M. Dröes:
‘Het feit dat er bij deze methode zoveel effecten te zien zijn, is opvallend. Want je ziet bij de mensen die de Veder Contactmethode gevolgd hebben, dus naar de voorstelling zijn geweest, dat ze daarna ook nog herinneringen ophalen, sociale contacten hebben, dat ze alerter zijn en dat blijft dus ook nog zeker twee uur daarna. Dat is wel speciaal’.
Positieve effecten
Met wetenschappelijk onderzoek is een positief effect gemeten. De contactstroom blijft twee uur na een voorstelling in tact in vergelijking met een reminiscentieactiviteit. Een huiskamervoorstelling is een interactieve groepsactiviteit waarin bewoners van verzorgings- of verpleeghuizen worden uitgenodigd tot interactief contact. Daarnaast vond een positief effect op arbeidssatisfactie plaats in focusgroepen met medewerkers. In 2016 promoveerde Marijke van Dijk. Zij werd begeleid door Prof. Dr. R.M. Dröes (Alzheimer Centrum van het VUmc) en Prof. Dr. J.C.M. van Weert (Amsterdam School of Communication Research, ASCoR).
Beeldmateriaal van de Veder Contactmethode als activiteit en de VCM binnen de 24 uurs zorg
Met een geldprijs toegekend door de Stichting Hofje Codde van Beresteyn werden twee films gemaakt waarin de resultaten van het onderzoek geïllustreerd worden aan de hand van de uitvoer.
In 2012 is een promotieonderzoek gestart naar de implementatie van de Veder Methode in de 24-uurszorg. Dit onderzoek is gebaseerd op het studieprotocol dat is gepubliceerd in 2016. Petra Boersma is op 13 oktober 2017 gepromoveerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam op haar onderzoek: ‘Person-centred communication with people with dementia living in nursing homes; a study into implementation success and influencing factors’.
Lees hier een samenvatting van het onderzoeksrapport Evaluatie van de Veder Methode; theater als contactmethode in de psychogeriatrische zorg (PDF).
Lees hier het proefschrift van P. Boersma ‘Person-centred communication with people with dementia living in nursing homes’
Lees hier de samenvatting van dit proefschrift (vertaald in het Nederlands)
Lees hier het Vilans erkenningsrapport
In het tijdschrift International Psychogeriatrics verscheen het artikel “Does theatre improve the quality of life of people with dementia?” Een samenvatting is te lezen op PubMed.
In het Franse blad La Revue Francophone de Gériatrie et de Gérontologie verscheen dit artikel over de Veder Methode: Évaluation de la Méthode Veder: la théâtre comme méthode de communication dans les soins psycho-gériatriques (PDF).
De effecten van het 2e wetenschappelijke onderzoek op Veder Contactmethode binnen de 24 uurs zorg
Prof. Rose-Marie Dröes, hoogleraar psychosociale hulpverlening voor mensen met dementie bij de afdeling Psychiatrie van het VU Medisch Centrum Amsterdam, heeft het onderzoek begeleid samen met prof. Julia van Weert, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en prof. Berno van Meijel, hoogleraar GGZ-verpleegkunde aan VU Medisch Centrum/Hogeschool In Holland.
In het onderzoek werden zes afdelingen van woon/zorginstellingen, die getraind en gecoacht waren in het toepassen van de Veder Contact Methode, vergeleken met zes afdelingen van dezelfde zorginstellingen, die reguliere zorg verleenden. Aan het onderzoek namen 136 zorgverleners en 134 bewoners met dementie deel. Klik hier voor de samenvatting.
Steeds vaker worden kunstvormen gebruikt in de zorg voor mensen met dementie, zoals muziek of beeldende kunst. “Uniek aan de Veder Contact Methode is de inzet van theatrale communicatie,” zegt Petra Boersma. “Die theatrale communicatie brengt vederlichtheid en is daarmee een hulpmiddel in situaties die voor zorgverleners soms lastig kunnen zijn.” Een veelvoorkomend argument tegen de implementatie van methoden zoals deze, is dat het teveel tijd zou kosten.
Uit het onderzoek van Boersma blijkt echter het tegendeel; deze methode is juist goed implementeerbaar en het kost geen extra tijd. Bovendien bleek uit het onderzoek dat de methode zorgverleners hielp om beter om te gaan met bewoners met onbegrepen gedrag en een sombere stemming. Een onverwacht bijkomend voordeel was dat de training een positieve bijdrage leverde aan teambuilding.